رسیدن به آرزوها با دوختن «برات کیسهسی»/ آئین سنتی مردم زنجان در واپسین روزهای رمضان

به گزارش خبرگزاری فارس از زنجان، با وجود آداب و آئین مردم زنجان در ماه مبارک رمضان در آخرین روزهای این ماه نیز مراسم و آئینی ویژه این ایام در بین مردم زنجان مرسوم بوده است.

بعد از یک ماه روزهداری و زبان بستن بر مبطلات روزه و در مهمانی خدا بودن مردم زنجان از زمانهای گذشته در آخرین روزهای ماه رمضان و روز عید سعید فطر به دوختن کیسه برات «برات کیسهسی» اقدام میکنند.

گرچه بسیاری از آداب و سنن کهن مردم زنجان که در زمانهای دور مرسوم بوده اکنون در بین مردم امروزی و نسلهای جدید زنجان به چشم نمیخورد ولی کهنسالان معدن گرانبها و عظیمی از تاریخ، فرهنگ و تمدن مردم این خطه محسوب میشوند که اطلاعات آنان منبع غنی و استواری برای نگارش آداب و رسوم گذشتگانمان به شمار میرود.

همزمان با آخرین روزهای ماه مبارک رمضان به هنگام رفتن به مسجد برای اقامه نماز، مادر خانواده کیسه برات را در مسجد و بین دو نماز ظهر و عصر و دعاهای تعقیبات نماز، با پارچه سفید چلواری و نخ و سوزن کارنکرده دوخته و برای بریدن نخ و پارچه این کیسه به جای چاقو و قیچی از دندانهای خود استفاده کرده و به دوختن این کیسه اقدام میکند.

مردم دیرین زنجان با دوختن کیسه برات بر این باور بودند که لمس کردن این کیسهها توسط پنج زن سیده که اسامی آنها فاطمه یا یکی از القاب حضرت زهرا (س) باشد، سبب متبرک شدن این کیسه میشود که با ورود این کیسه به خانه در کنار نعمت و برکت، هر یک از آرزوهای اهل خانه نیز برآورده میشود.

*نیل به آرزوها با دوختن «برات کیسهسی»

فلسفه و ریشههای این باور و اعتقاد را میتواند در قرار داده شدن یک سکه پول در قسمت پایین کیسه جستوجو کرد که انجام این کار میتواند نمادی از نعمت و برکت به شمار آید.

دوختن این کیسه که در زمانهای گذشته مرسوم بود، امروزه کمتر به چشم میخورد و میتوان انجام این کار را در بین مردم کهنسال زنجان دید.

خواندن نماز مغرب و عشا پس از قرائت دعا و آیاتی از قرآن کریم چون سوره مبارکه قدر به تعداد سه یا هفت بار قبل از خوردن نخستین لقمه افطاری از جمله آداب و سنن مردم زنجان در ماه مبارک رمضان به شمار میرود.

*قارا بایرام

در ماه مبارک رمضان و در عید سعید فطر در کنار روزهداری و بهره جستن از نعمات و فضیلتهای ماه میهمانی خدا همدلی و همدردی با خانوادههایی که عزیزانشان را به تازگی از دست دادهاند نیز در آئین مردم زنجان جایگاه ویژه و خاص به خود را دارد.

دیدار از خانوادههای داغدار در هر یک از اعیاد سال انجام میگیرد که عید سعید فطر نیز از این قاعده مستثنی نبوده و هر یک از اقوام و آشنایان در این روز به منازل افراد داغدار رفته و با ذکر یک فاتحه خود را در غم از دست دادن عزیز فرد میزبان شریک میدانند.

افرادی که عزیزانشان به تازگی از دست دادهاند و عید سعید فطر نخستین عید بعد از مرگ و برگزاری مراسم چهلم عزیزشان است، در منازل خود نشسته و درب خانه را برای ورود اقوام و آشنایان که دیدن آنان میآیند باز میگذارند.

بزرگان خانواده قبل از فرا رسیدن عید سعید فطر و یا دیگر اعیاد سال با صلاح و مشورت در خانه، هر یک از افراد عزادار فامیل و آشنایان را لیست کرده و در روز عید به نوبت اولویت که معمولا از بزرگ به کوچک یا فامیل درجه یک به فامیلهای دور ترتیب داده میشود به دیدار خانوادههای عزادار میروند.

*«فطر پایی»

با فرا رسیدن عید سعید فطر بردن عیدی برای نوعروسان از دیگر آداب و رسوم مردم زنجان به شمار میرود به ویژه نوعروسی که عید فطر نخستین عید بعد از نامزدی او به شمار رود مراسم بردن عیدی با حضور گسترده اقوام و آشنایان به خانه نوعروس برگزار میشود.

در روز عید سعید فطر خانواده داماد با خرید وسایل و نیز هدیهای ویژه برای عروس که معمولا طلا میباشد به دیدار نوعروس و خانوادهاش میروند.

برگزاری این مراسم و بردن وسایل در هر یک از مناطق استان زنجان، آداب و رسوم خاص به خود را دارد ولی بردن عیدی با رقص و پایکوبی در این روز از رسوم مشترک مردم این خطه به شمار میرود.

بردن عیدی برای نوعروس آداب و سنن خاص به خود را دارد و در این زمینه نیز مردم زنجان در برگزاری این مراسم اهمیت ویژهای به نبود فامیل عزادار میدهند.

در صورتی که یکی از نزدیکان نوعروس یا داماد عزادار باشد این مراسم در بین دو خانواده و بدون پایکوبی برگزار میشود به ویژه به هنگامی که نخستین عید بعد از چهلم عزیز از دست رفته اقوام یا نزدیکان باشد.

و برخی از افراد در این شرایط برای ادای احترام به خانواده داغ دیده، برگزاری این مراسم را به چند روز بعد از عید سعید فطر موکول میکنند تا عید یا «قارا بایرام و یا اول بایرام» سپری شود.

*نماز عید سعید فطر

با فرارسیدن عید سعید فطر مردم زنجان همزمان با سراسر نقاط کشور برای حضور در صفهای طویل نماز این روز در محلهای اقامه نماز فطر حضور مییابند.

چند روز قبل از فرا رسیدن عید سعید فطر از نمازگزاران حاضر در هر یک از مساجد محل برای افطار روز عید فطر پول جمعآوری میکنند و هر یک از افراد به داوطلب و در صورت تمایل هزینهای به این منظور پرداخت میکنند و خدمه مسجد با خرید وسایل پذیرایی مختصر برای افطار روز عید تدارک میبینند.

تکایا، مساجد، امامزادهها معمولا محل اجتماع و تشکیل صفهای طویل نمازگزاران عید سعید فطر محسوب میشود.

هر یک از اهالی خانه صبح زود و در سپید دم برای اقامه نماز فطر در مسجد محل حضور مییابند چرا که به هنگام طلوع آفتاب با حضور گسترده نمازگزاران جای خالی برای اقامه نماز در این محل کمتر پیدا میشود.

حضور گسترده نمازگزاران از سپیده دم علاقه و شور و اشتیاق مردم برای برپایی نماز فطر و وداع با ماه میهمانی خدا را نشان میدهد.

بعد از اقامه نماز فطر مردم نمازگزار با پذیرایی مختصر افطار کرده و برای حضوری دوباره در سال آتی در ماه میهمانی خداوند راهی منازل خود منیشوند.

شکر نعمت، نعمتت افزون کند و خداوند را صد هزار مرتبه سپاس و شکر میگوییم برای دادن فرصتی برای بهرهبردن از فضیلت الهی در ماه میهمانیاش.

------------------------------

گزارش از سارا خدا کرمی

انتهای پیام/73002/ک40/